श्रीमत् ग्रंथराज दासबोध

दासबोधाविषयी दोन शब्द...

noreply@blogger.com (dasbodh.com) — Tue, 31 Jul 2012 05:45:00 +0000

॥ श्रीराम समर्थ ॥

दासबोध हा ग्रंथ समर्थ रामदास स्वामींनी,त्यांचे पट्टशिष्य कल्याण स्वामींकरवी लिहविला.
रायगड जिल्ह्यातील शिवथरची घळ या घटनेची साक्ष देत आजही अत्यंत निबीड अरण्यात विसावलेली आहे.
दासबोध हा ग्रंथ एकुण २० दशकांमध्ये विभागलेला असून, प्रत्येक दशकात १० समास आहेत.
मूळ ग्रंथ अत्यंत सोप्या मराठी भाषेतच असल्याने, मराठी बोली भाषा येणा-या कुणालाही तो सहज समजेल असा आहे. विषेशत: समर्थकालीन अन्य पत्रव्यवहार व ग्रंथरचना पहाता समर्थांनी मुद्दाम काळाच्या पुढे जाणा-या सोप्या भाषेत ग्रंथ लिहून आपला द्रष्टेपणाच अधोरेखीत केलेला आहे.असो.

एकेका समासात एक एक विषय घेऊन समर्थांनी सांसारिकांना,साधकांना,निस्पृहांना,विरक्तांना,सर्व-

सामान्यांना,बालकांना,प्रौढांना,जराजर्जरांना,सर्व जाती पंथ धर्माच्या स्त्री-पुरुषांना,मानवी मनाला उपदेश
केलेला आहे. दासबोधातील एक एक समास म्हणजे जणु काही एकेका मनुष्य जन्माच्या अनुभवांची शिदोरी ठरावी,इतका ओतप्रोत कल्याण संदेश त्यात भरलेला आहे.

दासबोधाची रचना समर्थांनी मोठ्या कल्पकतेने केलेली आहे. यातील २०० समास म्हणजे जणु काही २०० वेगवेगळे प्रबंधच असून दासबोध हा त्यांचा संग्रहमात्र आहे. त्यामुळे हा ग्रंथ वाचताना, क्रमाने न जाता मध्येच कोणतेही पान उघडले तरी नक्की काहीतरी वेगळा विषय अभ्यासावयास मिळतो. त्यामुळे एकाच बैठकीत संपूर्ण ग्रंथ वाचलाच पाहीजे असे बंधनच उरत नाही. (अर्थात अभ्यासकांसाठी सक्रम वाचन हे कधीही अधीक श्रेयस्करच!)

या ग्रंथाचे पारायण देखील करतात.हा ग्रंथ वाचणारास "रोकडी प्रचिती" येणारच असा समर्थांचा खणखणीत विश्वास व आशीर्वाद आहे.

अनायासे आपल्याला मनुष्य जन्म लाभलेला आहे...तोही या भारतवर्षात...तोही महाराष्ट्र देशात...
मराठी भाषेचे ज्ञान काही विशेष कष्ट न घेता आपणास झालेले आहे...मग मागे का रहा?
हा ग्रंथ प्रत्येकाने आपल्या उभ्या हयातीत निदान एकदा तरी संपूर्ण वाचावाच!दासबोध एकदा वाचलेला

मनुष्य मिळतच नाही...कारण तो एकदा वाचला की पुन्हा पुन्हा वाचत रहावा असा मोह कुणालाही
होतो...

समर्थांच्याच शब्दात सांगायचे तर...

भक्तांचेनि साभिमानें।कृपा केली दाशरथीनें।समर्थकृपेचीं वचनें।तो हा दासबोध॥श्रीराम॥

वीस दशक दासबोध।श्रवणद्वारें घेतां शोध।मननकर्त्यास विशद।परमार्थ होतो ॥श्रीराम॥

वीस दशक दोनीसें समास।साधकें पाहावें सावकास।विवरतां विशेषाविशेष।कळों लागे॥श्रीराम॥

ग्रंथाचें करावें स्तवन।स्तवनाचें काये प्रयोजन।येथें प्रत्ययास कारण।प्रत्ययो पाहावा॥श्रीराम॥

॥ जय जय रघुवीर समर्थ ॥

दासबोध अनुक्रमणिका

noreply@blogger.com (dasbodh.com) — Tue, 31 Jul 2012 05:00:00 +0000

दासबोध अनुक्रमणिका

दशक-समासांची तारांकित नावें* छापील प्रतीपेक्षा वेगळी आहेत, पुनरावृत्त नावांना क्रमांक दिलेत,नावातील ’नाम’ शब्द वगळला आहे.
दासबोध दशक/समास अनुक्रमणिका
दशक/समासक्र	पा.क्र	दशक/समासाचे नांव	द.स.क्र
दशक पहिला	५	स्तवन *	१.०
समास पहिला	५	ग्रंथारंभलक्षण	१.१
समास दुसरा	७	गणेश स्तवन	१.२
समास तिसरा	८	शारदा स्तवन	१.३
समास चवथा	९	सद्गुरु स्तवन	१.४
समास पांचवा	१०	संत स्तवन	१.५
समास सहावा	११	श्रोते स्तवन	१.६
समास सातवा	१२	कवेश्वर स्तवन	१.७
समास आठवा	१३	सभा स्तवन	१.८
समास नववा	१४	परमार्थ स्तवन	१.९
समास दहावा	१५	नरदेह स्तवन*	१.१०
दशक दुसरा		मूर्खलक्षणे*	२.०
समास पहिला	१७	मूर्खलक्षण	२.१
समास दुसरा	२०	उत्तमलक्षण	२.२
समास तिसरा	२१	कुविद्यालक्षण	२.३
समास चवथा	२३	भक्तिनिरूपण	२.४
समास पांचवा	२४	रजोगुणलक्षण	२.५
समास सहावा	२५	तमोगुणलक्षण*	२.६
समास सातवा	२६	सत्त्वगुणलक्षण*	२.७
समास आठवा	२९	सद्विद्यानिरूपण	२.८
समास नववा	३०	विरक्तलक्षण	२.९
समास दहावा	३१	पढतमूर्खलक्षण	२.१०
दशक तिसरा		स्वगुणपरीक्षा*	३.०
समास पहिला	३३	जन्मदुःखनिरूपण	३.१
समास दुसरा	३४	स्वगुणपरीक्षा-१	३.२
समास तिसरा	३६	स्वगुणपरीक्षा-२*	३.३
समास चवथा	३८	स्वगुणपरीक्षा-३	३.४
समास पांचवा	३९	स्वगुणपरीक्षा-४	३.५
समास सहावा	४१	आध्यात्मिकतापनिरुपण	३.६
समास सातवा	४३	आदिभूतिकतापनिरुपण	३.७
समास आठवा	४६	आदिदैविकतापनिरुपण	३.८
समास नववा	४७	मृत्यनिरूपण	३.९
समास दहावा	४९	वैराग्यनिरूपण	३.१०
दशक चवथा		नवविधाभक्ति	४.०
समास पहिला	५१	श्रवणभक्तिनिरूपण	४.१
समास दुसरा	५२	किर्तनभजननिरुपण	४.२
समास तिसरा	५३	नामस्मरणभक्तिनिरुपण*	४.३
समास चवथा	५३	पादसेवनभक्तिनिरुपण	४.४
समास पांचवा	५४	आर्चनभक्तिनिरुपण*	४.५
समास सहावा	५५	वंदनभक्तिनिरुपण*	४.६
समास सातवा	५६	दास्यभक्तिनिरुपण	४.७
समास आठवा	५७	सख्यभक्तिनिरुपण	४.८
समास नववा	५८	आत्मनिवेदनभक्तिनिरुपण*	४.९
समास दहावा	५९	मुक्तिचतुष्टय	४.१०
दशक पांचवा		मंत्र*	५.०
समास पहिला	६०	गुरुनिश्चये	५.१
समास दुसरा	६१	गुरुलक्षण	५.२
समास तिसरा	६४	शिष्यलक्षण	५.३
समास चवथा	६७	उपदेशलक्षण*	५.४
समास पांचवा	६८	बहुधाज्ञान	५.५
समास सहावा	६९	शुद्धज्ञाननिरूपण	५.६
समास सातवा	७१	बद्धलक्षण	५.७
समास आठवा	७३	मुमुक्षलक्षण	५.८
समास नववा	७४	साधकलक्षण*	५.९
समास दहावा	७६	सिद्धलक्षण	५.१०
दशक सहावा		देवशोधन	६.०
समास पहिला	७७	देवशोधन	६.१
समास दुसरा	७८	ब्रह्मपावन	६.२
समास तिसरा	७९	मायोद्भवनिरूपण	६.३
समास चवथा	८०	ब्रह्मनिरूपण-१*[७.२]	६.४
समास पांचवा	८१	मायाब्रह्मनिरूपण	६.५
समास सहावा	८२	सृष्टिकथन	६.६
समास सातवा	८४	सगुणभजन	६.७
समास आठवा	८५	दृश्यनिरसन	६.८
समास नववा	८७	सारशोधन	६.९
समास दहावा	८८	अनुर्वाच्य	६.१०
दशक सातवा		चौदा ब्रह्में	७.०
समास पहिला	९०	मंगलाचरण	७.१
समास दुसरा	९२	ब्रह्मनिरूपण-२*[९.२]	७.२
समास तिसरा	९३	चतुर्दशब्रह्मनिरुपण	७.३
समास चवथा	९५	विमलब्रह्मनिरुपण	७.४
समास पांचवा	९६	द्वैतकल्पनानिर्शन	७.५
समास सहावा	९७	बद्धमुक्तनिरूपण	७.६
समास सातवा	९९	साधनप्रतिष्ठानिरुपण	७.७
समास आठवा	१०२	श्रवणनिरूपण-१*[१७.३]	७.८
समास नववा	१०३	श्रवणनिरूपण-२*	७.९
समास दहावा	१०५	देहान्तनिरूपण-१*[९.८]	७.१०
दशक आठवा		ज्ञानदशक-मायोद्भव	८.०
समास पहिला	१०६	देवदर्शन	८.१
समास दुसरा	१०८	सूक्ष्मआशंका-१*	८.२
समास तिसरा	११०	सूक्ष्मआशंका-२*	८.३
समास चवथा	११२	सूक्ष्मपंचभूतेंनिरुपण	८.४
समास पांचवा	११३	स्थूळपंचमाहाभूतेंस्वरूपाकाशभेद	८.५
समास सहावा	११५	दुश्चीतनिरूपण	८.६
समास सातवा	११७	मोक्षलक्षण	८.७
समास आठवा	११९	आत्मदर्शन	८.८
समास नववा	१२१	सिद्धलक्षण	८.९
समास दहावा	१२२	सुन्यत्वनिर्शन	८.१०
दशक नववा		गुणरुप	९.०
समास पहिला	१२५	आशंका	९.१
समास दुसरा	१२६	ब्रह्मनिरूपण-३*[७.२]	९.२
समास तिसरा	१२७	निःसंदेहनिरूपण	९.३
समास चवथा	१२८	जाणपणनिरूपण	९.४
समास पांचवा	१३०	अनुमाननिर्शन-१* [१७.४]	९.५
समास सहावा	१३१	गुणरूपनिरूपण	९.६
समास सातवा	१३२	विकल्पनिर्शन	९.७
समास आठवा	१३४	देहान्तनिरूपण*[७.१०]	९.८
समास नववा	१३५	संदेहवारण	९.९
समास दहावा	१३६	स्थितिनिरूपण	९.१०
दशक दहावा		जगज्जोती	१०.०
समास पहिला	१३८	अंतःकर्णयेक	१०.१
समास दुसरा	१३९	आशंकानिरुपण*	१०.२
समास तिसरा	१३९	देहआशंकाशोधन	१०.३
समास चवथा	१४०	बीजलक्षण	१०.४
समास पांचवा	१४१	पंचप्रळयेनिरुपण	१०.५
समास सहावा	१४२	भ्रमनिरूपण	१०.६
समास सातवा	१४३	सगुणभजननिरुपण	१०.७
समास आठवा	१४४	प्रचितनिरूपण	१०.८
समास नववा	१४५	पुरुषप्रकृति	१०.९
समास दहावा	१४६	चळाचळनिरूपण	१०.१०
दशक अकरावा		भीमदशक	११.०
समास पहिला	१४८	सिद्धांतनिरूपण	११.१
समास दुसरा	१५०	चत्वारदेवनिरूपण	११.२
समास तिसरा	१५१	सिकवणनिरूपण-१*[१३.१०]	११.३
समास चवथा	१५२	सारविवेकनिरुपण	११.४
समास पांचवा	१५३	राजकारणनिरुपण-१*[१९.९]	११.५
समास सहावा	१५४	महंतलक्षणनिरुपण	११.६
समास सातवा	१५४	चंचळनदीनिरुपण	११.७
समास आठवा	१५५	अंतरात्माविवरण	११.८
समास नववा	१५६	उपदेशनिरूपण	११.९
समास दहावा	१५७	निस्पृहवर्तणुकनिरुपण	११.१०
दशक बारावा		विवेकवैराग्य	१२.०
समास पहिला	१५८	विमळलक्षणनिरुपण	१२.१
समास दुसरा	१५८	प्रत्ययनिरूपण	१२.२
समास तिसरा	१५९	भक्तनिरूपण	१२.३
समास चवथा	१६०	विवेकवैराग्यनिरूपण*	१२.४
समास पांचवा	१६१	आत्मनिवेदननिरुपण	१२.५
समास सहावा	१६२	सृष्टिक्रमनिरूपण	१२.६
समास सातवा	१६३	विषयत्यागनिरुपण*	१२.७
समास आठवा	१६४	काळरूपनिरूपण*	१२.८
समास नववा	१६५	येत्नसिकवण	१२.९
समास दहावा	१६६	उत्तमपुरुषनिरुपण-१*[१८.६]	१२.१०
दशक तेरावा		नामरुप	१३.०
समास पहिला	१६७	आत्मानात्मविवेकनिरुपण	१३.१
समास दुसरा	१६८	सारासारनिरूपण	१३.२
समास तिसरा	१६९	उभारणीनिरूपण	१३.३
समास चवथा	१७०	प्रळयनिरूपण*	१३.४
समास पांचवा	१७०	काहाणीनिरूपण	१३.५
समास सहावा	१७१	लघुबोध	१३.६
समास सातवा	१७२	प्रत्ययेविवरणनिरुपण	१३.७
समास आठवा	१७३	श्रीकर्तानिरूपण*	१३.८
समास नववा	१७४	आत्माविवरण	१३.९
समास दहावा	१७५	सिकवणनिरूपण-२ [११.३]	१३.१०
दशक चौदावा		अखंडध्यान	१४.०
समास पहिला	१७६	निस्पृहलक्षण	१४.१
समास दुसरा	१७९	भिक्षानिरूपण	१४.२
समास तिसरा	१७९	कवित्वकळानिरुपण	१४.३
समास चवथा	१८१	कीर्तनलक्षण	१४.४
समास पांचवा	१८२	हरिकथालक्षणनिश्चय	१४.५
समास सहावा	१८३	चातुर्यलक्षण	१४.६
समास सातवा	१८४	युगधर्मनिरूपण	१४.७
समास आठवा	१८५	अखंडध्याननिरूपण	१४.८
समास नववा	१८७	शाश्वतनिरूपण	१४.९
समास दहावा	१८८	मायानिरूपण	१४.१०
दशक पंधरावा		आत्मदशक	१५.०
समास पहिला	१८९	चातुर्यलक्षण	१५.१
समास दुसरा	१९०	निस्पृहव्यापलक्षण	१५.२
समास तिसरा	१९१	श्रेष्ठअंतरात्मानिरुपण	१५.३
समास चवथा	१९२	शाश्वतब्रह्मनिरुपण	१५.४
समास पांचवा	१९३	चंचळलक्षणनिरुपण	१५.५
समास सहावा	१९४	चातुर्यविवरण	१५.६
समास सातवा	१९५	अधोर्धनिरूपण	१५.७
समास आठवा	१९६	सूक्ष्मजीवनिरूपण	१५.८
समास नववा	१९७	पिंडोत्पत्तिनिरूपण	१५.९
समास दहावा	१९८	सिद्धांतनिरूपण	१५.१०
दशक सोळावा		सप्ततिन्वय	१६.००
समास पहिला	१९९	वाल्मीकस्तवननिरुपण	१६.१
समास दुसरा	२००	सूर्यस्तवननिरुपण	१६.२
समास तिसरा	२०१	पृथ्वीस्तवननिरुपण	१६.३
समास चवथा	२०२	आपनिरूपण	१६.४
समास पांचवा	२०३	अग्निनिरूपण	१६.५
समास सहावा	२०४	वायोस्तवननिरुपण	१६.६
समास सातवा	२०५	महद्भूतनिरूपण	१६.७
समास आठवा	२०६	आत्मारामनिरुपण	१६.८
समास नववा	२०७	नानाउपासनानिरुपण	१६.९
समास दहावा	२०८	गुणभूतनिरूपण	१६.१०
दशक सतरावा		प्रकृतिपुरुष	१७.०
समास पहिला	२०९	देवबळात्कार	१७.१
समास दुसरा	२१०	शिवशक्तिनिरुपण	१७.२
समास तिसरा	२११	श्रवणनिरूपण-३*[७.८]	१७.३
समास चवथा	२१२	अनुमाननिर्शन-२* [९.५]	१७.४
समास पांचवा	२१३	अजपानिरूपण	१७.५
समास सहावा	२१४	देहात्मनिरूपण	१७.६
समास सातवा	२१५	जगज्जीवननिरूपण	१७.७
समास आठवा	२१६	तत्वनिरुपण	१७.८
समास नववा	२१७	तनुचतुष्टयनिरुपण*	१७.९
समास दहावा	२१८	टोणपसिद्धलक्षण	१७.१०
दशक अठरावा		बहुजिनसी	१८.०
समास पहिला	२१९	बहुदेवस्थाननिरुपण	१८.१
समास दुसरा	२१९	सर्वज्ञसंगनिरूपण	१८.२
समास तिसरा	२२०	निस्पृहसिकवणनिरुपण	१८.३
समास चवथा	२२१	देहदुल्लभनिरूपण	१८.४
समास पांचवा	२२२	करंटपरीक्षानिरुपण	१८.५
समास सहावा	२२३	उत्तमपुरुषनिरुपण-२*[१२.१०]	१८.६
समास सातवा	२२४	जनस्वभावनिरुपण	१८.७
समास आठवा	२२५	अंतर्देवनिरूपण	१८.८
समास नववा	२२६	निद्रानिरूपण	१८.९
समास दहावा	२२६	श्रोताअवलक्षणनिरुपण	१८.१०
दशक एकोणिसावा		शिकवण	१९.०
समास पहिला	२२८	लेखनक्रियानिरुपण	१९.१
समास दुसरा	२२९	विवरणनिरुपण	१९.२
समास तिसरा	२२९	करंटलक्षणनिरुपण	१९.३
समास चवथा	२३०	सदेवलक्षणनिरुपण	१९.४
समास पांचवा	२३१	देहमान्यनिरूपण	१९.५
समास सहावा	२३२	बुद्धिवादनिरूपण	१९.६
समास सातवा	२३३	येत्ननिरूपण	१९.७
समास आठवा	२३४	उपाधिलक्षणनिरुपण	१९.८
समास नववा	२३५	राजकारणनिरुपण-२*[११.५]	१९.९
समास दहावा	२३६	विवेकलक्षणनिरुपण	१९.१०
दशक विसावा		पूर्ण	२०.०
समास पहिला	२३७	पूर्णापूर्णनिरूपण	२०.१
समास दुसरा	२३८	सृष्टीत्रिविधलक्षणनिरुपण	२०.२
समास तिसरा	२३९	सूक्ष्मनामाभिधान	२०.३
समास चवथा	२४०	आत्मानिरूपण	२०.४
समास पांचवा	२४१	चत्वारजिनस	२०.५
समास सहावा	२४२	आत्मागुणनिरूपण	२०.६
समास सातवा	२४३	आत्मनिरूपण	२०.७
समास आठवा	२४३	देहक्षेत्रनिरूपण	२०.८
समास नववा	२४४	सूक्ष्मनिरूपण	२०.९
समास दहावा	२४५	विमळब्रह्मनिरूपण	२०.१०
दासबोधात आलेल्या संस्कृत श्लोकांना अनुक्रमांक दिले असून उजवीकडील क्र.समासात आलेल्या एकूण श्लोकांची संख्या दाखवतो
डोमगांव येथील मठांत उपलब्ध असलेल्या श्री.कल्याण स्वामींच्या मूळ हस्तलिखित प्रतीनुसार छापलेल्या शके १८२९ विजयादशमीच्या श्रीमत्‍दासबोधाच्या आवृत्तिवरुन पु.ज्ञा.कुलकर्णी-पुणे,यांनी चैत्र शुक्ल प्रतिपदा, शुक्रवार, नंदननाम संवत्सर श्रीशके १९३४त[तळटीपांसह][२३मार्च २०१२ Copiague-NY कोपेग-न्युयार्क,युएसए]तयारकेलेली संगणकावृत्ति. संपर्क पत्ता -पु.ज्ञा.कुलकर्णी.अमरेंद्रश्री स.गृ.र.सं.पुणॆ३०.दूभा.२४३२८६३२

दासबोध नमन, स्तवन व आरत्या

noreply@blogger.com (dasbodh.com) — Tue, 31 Jul 2012 04:58:00 +0000

|| श्री ग्रन्थराज दासबोध ||

|| नमन ||

गणेशः शारदा चैव सद्गुरुः सज्जनस्तथा |

आराध्यदैवतं गुह्यं सर्वं मे रघुनन्दनः ||१||

गणेश शारदा सद्गुरु | संत सज्जन कुळेश्वरू |

सर्वहि माझा रघुवीरु | सद्‍गुरुरूपें ||२||

माझें आराध्यदैवत | परम गुह्य गुह्यातीत |

गुह्यपणाची मात | न चले जेथें ||३||

यो जातो मरुदंशजः क्षितितले

संबोधयन् सज्जनान् |

ग्रन्थं यो रचयन् सुपुण्यजनकं

श्रीदासबोधाभिधम् |

यः कीर्त्या पठनेन सर्वविदुषां

स्वांतापहारी सदा |

सोऽयं मुक्तिकरः क्षितौ

विजयते श्रीरामदासोगुरुः ||४||

मला वाटतें अंतरीं त्वां वसावें |

तुझ्या दासबोधासि त्वां बोधवावें |

अपत्यापरी पाववी प्रेमग्रासा |

महाराजया सद्गुरु रामदासा ||५||

ब्रह्मानंदं परमसुखदं केवलं ज्ञानमूर्तिम् |

द्वन्द्वातीतं गगनसदृशं तत्त्वमस्यादिलक्ष्यम् |

एकं नित्यं विमलमचलं सर्वधीसाक्षिभूतम् |

भावातीतं त्रिगुणरहितं सद्गुरुं तं नमामि ||६||

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णु गुरुर्देवो महेश्वरः |

गुरुः साक्षात्‍ परब्रह्म तस्मै श्रीगुरवे नमः ||७||

अनेन प्रीयतां देवो भगवाञ्जानकीपतिः |

श्रीरामचन्द्रः पूर्वेषामस्माकं कुलदैवतम् ||८||

॥ श्रोता वक्ता श्रीराम समर्थ ॥

॥ जयजय रघुवीर समर्थ ॥

-----००००-----००००---------००००-----००००---------००००-----

|| आरती मनोबोधाची ||

वेदांचे जें गुह्य शास्त्रांचे जें सार ।

प्राकृत शब्दांमाजी केला विस्तार ।

कर्म उपासना ज्ञान गंभीर ।

ज्याच्या मननमात्रें आत्मा गोचर ॥१॥

जयदेव जयदेव जय मनोबोधा ।

पंचप्राणे आरती तुज स्वात्मशुद्धा ॥धृ॥

दोन शतें पांच श्लोक हें जाण ।

श्रवणें अर्थें साधक पावति हे खूण ।

परमार्थासी सुलभ मार्ग हा पूर्ण ।

यशवंत सद्‍गुरु दासाचा प्राण ॥२॥

-----००००-----००००---------००००-----००००---------००००-----

॥ आरती दासबोधाची ॥

वेदांत संमतीचा काव्यसिंधु भरला ।

श्रुति शास्त्रग्रंथ गीता साक्ष संगम केला ।

महानुभाव संतजनी अनुभव चाखीला ।

अज्ञान जड जीवा मार्ग सुगम जाला ॥ १ ॥

जय जय दासबोधा ग्रंथराज प्रसिद्धा ।

आरती वोवाळीन विमळज्ञान बाळबोध ॥ धृ॥

नवविधा भक्तिपंथे रामरुप अनुभवी ।

चातुर्यनिधी मोठा मायाचक्र उगवी ।

हरिहरहृदयींचें गुह्य प्रगट दावी ।

बद्धचि सिद्ध जाले असंख्यात मानवी ॥ २ ॥

वीसहि दशकींचा अनुभव जो पाहे ।

नित्यनेम विवरितां स्वयें ब्रह्मचि होये ।

अपार पुण्य गांठी तरी श्रवण लाहे ।

कल्याण लेखकाचें भावगर्भ हृदईं ॥ ३ ॥

-----००००-----००००---------००००-----००००---------००००-----

॥ आरती श्री समर्थांची ॥

आरती रामदासा । सद्‍गुरु सर्वेशा ।

कायावाचा मनोभावें । वोवाळूं परेशा ॥ १ ॥

रामदास मूर्तिमंत । रामचंद्र अवतार ।

कलियुगीं अवतरोनी । केला भक्तांचा उद्धार ॥ २ ॥

वैराग्य भक्ति ज्ञान । शांति क्षमा विरक्ती ।

विवेक सालंकृत । क्षमा दया सर्वभूतीं ॥ ३ ॥

सच्चिदानंदघन । रामदास केवळ ।

दिनकर कृपायोगें । ’रामचंद्र’ निर्मळ ॥ ४ ॥

॥ श्रीरामचंद्रार्पणमस्तु ॥

॥ जय जय रघुवीर समर्थ ॥
-----००००-----००००---------००००-----००००---------००००-----

भगवान श्रीमत्‍ प.पू.श्रीधरस्वामिविरचित

॥ श्रीमद्‍ दासबोधतत्त्वस्तवः ॥

' दासस्त्वं भव रामस्य भवपारं स नेष्यति ' |

भवसेतुरिवाभाति दासबोधः प्रबोधयन् ||१||

' सर्वं हि पूरयत्येष श्रीरामो दासवांछितम् ' |

चिन्तामणिरिवाभाति दासबोधःप्रबोधयन् ||२||

' सर्वंप्रकारकं दास्यं रामदास्येन नश्यति ' |

स्वातंत्र्यभाः प्रभातीत्थं दासबोधः प्रबोधयन् ||३||

' पापं तापं च दैन्यंच रामदास्येन नश्यति ' |

इत्येवं बोधयन् भाति दासबोधः सतां गतिः ||४||

' प्रपंचः परमार्थश्च रामदास्येन सिध्यति ' |

देहलीदीपवद्भाति दासबोधः प्रबोधयन् ||५||

' वासनाजालनिर्मोकः रामदास्येन सम्भवेत् ' |

भवाब्धिनौरिवाभाति दासबोधःप्रबोधयन् ||६||

' स्वाराज्यंच स्वराज्यंच रामदास्येन लभ्यते' |

भातीत्थं बोधयन् नित्यं दासबोधःसुरद्रुमः||७||

' श्रीसमर्थसमस्त्वं स्या रामदास्येन पावनः ' |

स्पर्शोपल इवाभाति दासबोधः प्रबोधयन् ||८||

' तवात्मा ब्रह्मरामोऽयं स त्वमेव त्वमेव सः ' |

महावाक्यमिवाभाति दासबोधः प्रबोधयन् ||९||

' दासोऽपि रामदास्येन रामस्त्वं त्वमृतो भवेः' |

इति प्रबोधयन्भाति दासबोधामृतं महत्‍ ||१०||

दासबोधश्चिदादित्यो यत्र कुत्रापि वा स्थितः |

अज्ञानतिमिरं शीघ्रं नाशयन्काशतेऽनिशम् ||११||

||इति श्रीमद्दासबोधतत्त्वस्तवः ||

-----००००-----००००---------००००-----००००---------००००-----

श्रीसद्गुरुस्तवन !

स्वामी माझा योगिराजा आवडतो हृदईं ।

दिवसरजनी न गमे जनी नावडे कांहीं ॥धृ ॥

आदिशक्ती परमेश्वर षड्‍गुण ईश्वर ।

त्याचे अंतर परात्पर शुद्ध विचार ।

योगेश्वर अपरांपर तोचि अवतार ।

हीन दीन जना करि पावन माझें माहेर ॥१॥

अध्यात्मखाणी ग्रन्थ वाणी वदोन गेली ।

न कळे महिमा न गणे सीमा काये बोलिली ।

भक्तमंडळी भूमंडळी कोणे मोजिली ।

उत्तम मूर्ति अपार कीर्ति विश्वीं दुमदुमिली ॥२॥

करुणानिधि करुणाकर कृपें पाहिले ।

बद्ध मुमुक्ष साधक सिद्ध होउनी ठेले ।

जडमूढ प्राणी चरणस्पर्शें कल्याण जाले ।

माया ममता विवरुनि पाहातां निजपद लाधले ॥३॥

-----००००-----००००---------००००-----००००---------००००-----

||तये दासबोधासि वाचीत जावे||

जया आवडी राम डोळां पहावा । निराकार निर्गुण कैसा कळावा ।

सदासर्वदा पूर्ण वैराग्य व्हावे । तये दासबोधासि वाचीत जावे ॥१॥

जया पाहिजे शांती विरक्ती भक्ती । कळावे कसे ज्ञान सायुज्यमुक्ती ।

मनी वाटते की कवित्व करावे । तये दासबोधासि वाचीत जावे ॥२॥

कसा बद्ध मुमुक्षु साधक आणी सिद्ध । कसे ध्यान पूजा करावे प्रसिद्ध ।

कसा तत्त्वझाडा असे ते पहावे । तये दा सबोधासि वाचीत जावे ॥३॥

कुणे निर्मिली पंचभूते जगासी । असे कोण कर्ता खरा निश्चयेसी ।

बरे गुज वेदांतिचे ते ठसावें । तये दासबोधासि वाचीत जावे ॥४॥

कसे ब्रह्ममाया अनात्मा आणी आत्मा । कसे पिंड ब्रह्मांड आणि दुरात्मा ।

खरा देव तो कोण त्यातें भजावे । तये दासबोधासि वाचीत जावे ॥५॥

पुराणॆ इतिहास ते चार वेद । असे सर्व गीता नसे काही भेद ।

जया संशयो होय कैसे वदावे । तये दासबोधासि वाचीत जावे ॥६॥

परब्रह्म ते चि सगुणासी आले । असे बोलती पाहिजे पाहियेले ।

कळावे कसे कीर्तनासी करावे । तये दासबोधासि वाचीत जावे ॥७॥

निशी माजि हा सर्वही ग्रंथ केला । सख्या मारुतीने बरा शोधियेला ।

म्हणोनि अति आदरे सर्व भावे । तये दासबोधासि वाचीत जावे ॥८॥

समर्थे महाराजये रामदासे । असे निर्मिले रत्न अध्यात्म कैसे ।

म्हणे सूत उद्धव सूखाही घ्यावे । तये दासबोधासि वाचीत जावे ॥९॥

-श्री समर्थांचे प्रशिष्य उद्धव सूत विरचित

-----००००-----००००---------००००-----००००---------००००-----

n दासबोध पारायण --

v दररोज दासबोध वाचनाचा नियम केला असल्यास रोज किमान २ समास वाचावेत. प्रत्येक ओवी वाचून झाल्यावर ’श्रीराम’ म्हणावे. नित्याचे वाचन झाल्यावर पुढील समासाची पहिली ओवी वाचून नमस्कार करावा.

v साप्ताहिक पारायण पद्धत- १ ला दिवस-३ दशक, २ रा दिवस-३ दशक, ३ रा दिवस-२ दशक, ४ थ्या दिवसापासून ७ व्या दिवसापर्यंत रोज ३ दशक वाचावेत.

v दासबोध वाचनानंतर मनाचे १३ श्लोक क्रमाने वाचून ७ व्या दिवशी उरलेले सर्व श्लोक वाचावेत.

v संपूर्ण पारायणानंतर दासबोधाची १ली ओवी व १ला मनाचा श्लोक वाचून दासबोधाची आरती म्हणून नमस्कार करावा.

श्रीराम जयरामजयजयराम !